Zihindeki Görünmez Duvarlar: Öğrenilmiş Çaresizliği Yıkmak ve Yeniden Başlamak


Hayat, biz planlar yaparken başımıza gelenlerden çok, başımıza gelenlere verdiğimiz tepkilerle şekillenir. Çoğu zaman bir engele çarptığımızda, o engelin orada sonsuza kadar kalacağını sanırız. Oysa asıl engel yolun ortasında duran taş değil, o taşın aşılamaz olduğuna dair zihnimizde büyüttüğümüz o devasa inançtır. İşte biz buna psikolojide "Öğrenilmiş Çaresizlik" diyoruz. Aslında bu, ideallerimizden vazgeçip sıradan bir hayatın sığ sularına razı olmamızın diğer adıdır.

​Başarısızlık Bir Durak mı, Yoksa Yolun Sonu mu?

​Düşün ki bir sınava hazırlanıyorsun ya da bir iş kurmak istiyorsun. Birinci denemende olmadı, ikinci denemende kapılar yüzüne kapandı. İşte o an içeriden bir ses fısıldamaya başlar: "Zaten olmayacak, boşuna uğraşma, senin kaderin bu." Bu ses, öğrenilmiş çaresizliğin başlangıç noktasıdır. "2 kere yaptım, 3.ye gerek yok" dediğin an, potansiyelini bir kutuya hapsedip üzerine kilit vurursun.
​Oysa hayat, deneme-yanılma üzerine kurulu bir laboratuvardır. İkinci denemede başarısız olman, üçüncünün de başarısız olacağı anlamına gelmez; aksine, ilk iki seferde neyi yapmaman gerektiğini öğrendiğin anlamına gelir. Denemekten asla zarar gelmez ama denemeyi bıraktığın an, kaybetmişlik hissi hücrelerine kadar işler. Unutma; sen içinden "ben kaybedeceğim" dediğin zaman zaten kaybetmişsindir.
​Sözlerin Büyüsü ve İcraatın Gerçeği
​Modern dünyanın en büyük hastalığı; dilde devleşip, icraatta cüce kalmaktır. Hepimiz başarılı olmak istiyoruz, hepimiz en yüksek zirveleri hedefliyoruz. Sözde herkes bir numara! Ama iş ter dökmeye, sabahın köründe kalkıp çalışmaya, konfor alanını terk etmeye gelince çoğumuzda "tık" yok.
​Başarısız ve mutsuz insanların büyük bir kısmı, aslında bu mutsuzluğu değiştirmek için kılını bile kıpırdatmayanlardır. Hayat, oturduğun yerden sana başarı paketleri sunmaz. Bugün bir yerlere gelmiş, "Ben sadece oturdum ve oldu" diyenlere inanma. O oturduğu yerde gelen şey, aslında zamanında dökülen koca bir emeğin, uykusuz kalınan gecelerin ve verilen bedellerin gecikmiş bir ödülüdür. Emek verilmeden gelen hiçbir şey kalıcı değildir.

​Ruhun Yorulması Bir Seçimdir

​Bazen "Çok yoruldum, artık gücüm kalmadı" deriz. Ama dikkat et, yorulan genelde bedenin değildir; ruhen yoruldum dersin. Peki, ruhu ne yorar? Ruhu yoran şey; insanın kendi kendini bir çıkmaza hapsetmesidir. Her şeyi tek bir nedene bağlayıp "olmuyor işte" diyerek duran sensin. Sen durdukça, o öğrenilmiş çaresizlik çukuru daha da derinleşir ve ruhun o karanlıkta daha çok yorulmaya mahkûm kalır.
​Ruhunu yoran o yorgunluktan kurtulmanın tek yolu, düşünce yapını değiştirmektir. Henüz varmadığın, ruhuna ışık olacak o kadar çok yer var ki... Nazım Hikmet’in o ölümsüz dizelerini hatırla:
​"En güzel deniz henüz gidilemeyen denizdir,
En güzel çocuk henüz büyümedi,
En güzel günlerimiz henüz yaşamadıklarımız..."
​Bu dizeler sadece birer şiir değil, birer yaşama tutunma manifestosudur. En güzel söz henüz söylenmediyse, en büyük başarın da henüz gerçekleşmedi demektir.
​Mutluluk Bir Varış Noktası Değil, Bir Çıkış Kapısıdır
​Mutluluğu dış dünyada aramayı bıraktığın gün onu bulacaksın. Çünkü mutluluk, aslında senin kendi zihninde kurduğun o kafesin içinden dışarı çıkmandır. O kafesin kapısını aç ve gör; mutluluk kapında seni bekliyor. Düşünce yapını değiştirmediğin sürece, gitmen gereken ama henüz gitmediğin o güzel yerlere varamazsın.
​Sonuç olarak;
Her sabah gözünü açtığında kendine şu soruyu sor: "Bugün başarılı olmak için ne yapacağım?" Sadece düşünmek yetmez, icraata geçmek lazım. Öğrenilmiş çaresizliğe kapılıp kendini mahkûm etme. Pes etme; 3 olmadıysa 4’ü dene ama o kapı bir gün mutlaka açılacak, emin ol.
​Hayatındaki güzellikleri tek bir başarısızlık yüzünden kaybetme. O yorgun ruhu artık dışarı çıkart ve kendi yolunda yürümeye başla.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kendi Labirentinden Çıkış

Resim
İçsel Bir Yolculuk : Kendini Bulma Rehberi ​Hayat bazen karmaşık bir düğüm gibi hissettirir. Bu yazı dizisi; o düğümü çözmekten ziyade, düğümle barışmayı ve içindeki seni keşfetmeyi anlatıyor. BÖLÜM 1 : Karmaşıklar içinde misin?  Karmaşıklar içinde bir hayattasın. Bunu biliyorsun. Ama asıl bilmediğin, buradan nasıl çıkacağın değil; ne zamandır kabullendiğin. ​Kafanın içi kalabalık; düşünceler üst üste binmiş, sesler birbirine karışmış. Bir şey yapmak istiyorsun ama nereden başlayacağını bilmiyorsun. Bazen hiçbir şey yapmadan kalıyorsun; kıpırdamadan, bekleyerek... Sanki zaman senin yerine karar verecekmiş gibi. ​Şu soruyu sor kendine: ​"Bu böyle ne zamana kadar sürecek? Ne zamana kadar kendine uzaktan bakacaksın?" ​Sürekli ertelediğin, duymamak için kendini oyaladığın sorular var: ​"Ben ne istiyorum?" ​"Beni ne mutlu eder?" ​"Bu hal ne zamana kadar sürecek?" ​Kendine bakıyorsun ama kendini görmüyorsun. Çünkü görmek, sorumluluk istiyor...
Devamı

Gerçek Zenginlik: Bir Kahve, Bir Kitap ve El Değmemiş Bir Vicdan

Resim
Bazıları zenginliği banka hesaplarındaki sıfırlarda, lüks arabaların gürültüsünde ya da markaların sahte ışıltısında arıyor. Ben ise avazım çıktığı kadar bağırıyorum: "Ben dünyanın en zengin insanıyım!" ​Bunu söylediğimde, maddi dünyaya hapsolmuş küçük ruhların bana acıyarak bakmasına gülümsüyorum. Aslında onların o bakışlarında hissettiğim şey kendi değersizlikleri... Aynaya baktıklarında mutluluğu bir "arayış" sanan, kendi iç sesine cevap verecek cesareti olmadığı için başkalarının hayatını karartmaya çalışan o aciz kalpler için sadece üzülebilirim. ​İçimdeki Çocuk ve Dünyanın Telaşı ​İçimde hâlâ o çocuksu heyecan, bakışlarımda masumiyet var. Bir yaşlıya hürmet ederken, bir hayvanın başını okşarken ya da hiç tanımadığım birinin hayatına küçük bir iyilikle dokunurken anlıyorum; ben bu hayatın zenginiyim, onlar ise ruhun fakiri. ​Bir kafede tek başıma oturup kahvemi yudumlarken, kitabımın sayfaları arasında kaybolduğumda bulduğum o huzuru hangi para satı...
Devamı

İmtihan Dünyasında Yol Almak

Resim
 ​"Fırtınanın ortasında bile, denizi yaratanın merhametine sığınanlar için hiçbir dalga aşılmaz değildir." Her Zorluğun Bir Nedeni Var ​Burası bir imtihan dünyası... Kimimiz hastalıkla, kimimiz sevdayla, kimimiz ise hayat yolunda karşımıza çıkan zor insanlarla sınanıyoruz. Bu hayatın değişmez, yazısız bir kuralı var: İmtihansız insan, fırtınasız deniz olmaz. Ancak bazen karanlığa o kadar odaklanıyoruz ki asıl gerçeği kaçırıyoruz; bu dünyada çaresiz insan yoktur, çaresini zamanı gelince veren bir Yaradan vardır. ​Yaşadığımız her sarsıntı, aslında bize bir şeyleri hatırlatmak için kapımızı çalıyor. Hayattaki hiçbir olay sebepsiz yere yaşanmıyor. ​Hastalık, en büyük servetimiz olan sağlığın kıymetini fısıldıyor kulaklarımıza. ​Sevda, bazen bencilliğimizi terbiye ediyor, bazen de kalbimizin ne kadar derin olduğunu gösteriyor. ​Vefasızlık ve zor insanlar ise, bize sabrın ve dik durmanın ne demek olduğunu öğretiyor. ​Bana göre bu hayattaki en ağır sınavlar; sığınacak bi...
Devamı